Table of Contents
Tác giả Thân Nhân Trung và tác phẩm “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”
Tác giả Thân Nhân Trung là ai?
Thân Nhân Trung (1418-1499), tự Hậu Phủ, quê ở Yên Ninh, Yên Dũng, Bắc Giang. Ông là một học giả lỗi lạc, được vua Lê Thánh Tông tin tưởng và bổ nhiệm làm Tao Đàn phó nguyên soái. Ông đỗ Tiến sĩ năm 1469.
Tác phẩm “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” ra đời như thế nào?
Từ năm 1439, triều Lê đặt ra lệ xướng danh, yết bảng, ban mũ áo, đãi yến và vinh quy bái tổ cho những người đỗ đạt cao. “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” được trích từ bài kí đề danh Tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba (1442). Tác phẩm thuộc thể loại văn bia, sử dụng phương thức biểu đạt nghị luận.
Nhan đề “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” có ý nghĩa gì?
- Hiền tài: Người tài giỏi, học rộng và có đạo đức.
- Nguyên khí: Yếu tố cốt lõi tạo nên sự sống còn và phát triển.
=> Hiền tài là nền tảng quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của quốc gia. Quốc gia trọng dụng hiền tài sẽ thịnh vượng.
Giá trị của hiền tài và ý nghĩa việc khắc bia tiến sĩ
Hiền tài quan trọng như thế nào đối với đất nước?
Thân Nhân Trung khẳng định hiền tài là nguyên khí quốc gia, có vai trò quyết định đến sự thịnh suy của đất nước. Nguyên khí thịnh thì quốc gia cường thịnh, nguyên khí suy thì quốc gia suy yếu.
Việc khắc bia tiến sĩ có ý nghĩa gì?
-
Khuyến khích hiền tài: Khắc bia ghi danh tiến sĩ là cách triều đình khích lệ, động viên người tài ra sức học tập, rèn luyện, cống hiến cho đất nước. “Kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua.”
-
Răn dạy người đời: Bia tiến sĩ là tấm gương sáng cho người đời noi theo, phân biệt thiện ác. “Kẻ ác lấy đó làm răn, người thiện theo đó mà cố gắng.”
-
Lưu danh muôn đời: Việc khắc bia không chỉ có ý nghĩa với hiện tại mà còn là bài học cho hậu thế. “Dẫn việc dĩ vãng, chỉ lối tương lai, vừa để rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, vừa để củng cố mệnh mạch cho nhà nước.”
Tóm tắt tác phẩm “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”
Tác phẩm khẳng định hiền tài là nền tảng của quốc gia. Nếu coi trọng và biết sử dụng hiền tài, đất nước sẽ phát triển mạnh mẽ. Việc khắc bia ghi danh tiến sĩ là một chính sách khôn ngoan của triều đình, vừa khuyến khích người tài, vừa răn dạy muôn đời, góp phần củng cố sự trường tồn của quốc gia.

Nguyễn Lân Tuất là nhà khoa học người Việt Nam trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến, hiện đang làm việc tại Đức (wiki). Ông xuất thân từ dòng họ Nguyễn Lân, gia đình có truyền thống hiếu học. Với nhiều năm nghiên cứu và giảng dạy, ông đã đóng góp quan trọng trong công nghệ vật liệu, đặc biệt là màng mỏng và vật liệu chức năng, với các ứng dụng thực tiễn trong công nghiệp và khoa học.