Table of Contents
Từ khóa chính: [chủ nghĩa tư bản]
Chủ nghĩa tư bản đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ tự do cạnh tranh đến độc quyền và độc quyền nhà nước. Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, chủ nghĩa tư bản hiện đại mang những đặc điểm mới. Bài viết này sẽ phân tích bản chất của chủ nghĩa tư bản trong thời đại mới, làm rõ những vấn đề cốt lõi như bóc lột, bất bình đẳng và hiếu chiến. Đồng thời, bài viết cũng khẳng định sự kiên định của Việt Nam trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Kaizen là gì có thể giúp chúng ta hiểu thêm về tư duy cải tiến liên tục.
Lợi nhuận – Mục tiêu tối thượng
Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa tư bản là lợi nhuận. Nguồn gốc của lợi nhuận là giá trị thặng dư do người lao động tạo ra. “Bóc lột” vẫn là bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại, thể hiện qua tỷ suất giá trị thặng dư ngày càng tăng. Nhân viên thu mua là làm gì cũng nằm trong guồng quay tạo ra lợi nhuận này.
Hình thức bóc lột trong thời đại toàn cầu hóa không chỉ giới hạn trong quan hệ giữa tư bản và người lao động mà còn mở rộng ra quan hệ giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển. Xuất khẩu tư bản, di chuyển lao động, bành trướng của các công ty xuyên quốc gia là những hình thức bóc lột mới, tạo ra lợi nhuận siêu ngạch trên phạm vi quốc tế. “Chủ nghĩa thực dân dữ liệu” là một minh chứng cho sự bóc lột vô hạn đời sống con người.
Bất bình đẳng – Vấn đề nan giải
Chủ nghĩa tư bản hiện đại vẫn là một chế độ bất bình đẳng. Sự bất bình đẳng bắt nguồn từ chế độ sở hữu tư liệu sản xuất, thể hiện rõ nhất qua sự phân cực về tài sản. Khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, cả trong từng quốc gia và trên phạm vi toàn cầu. Phương pháp khấu trừ thuế là gì cũng cho thấy sự bất bình đẳng trong việc phân phối tài sản.
Đại dịch COVID-19 đã phơi bày rõ nét sự bất bình đẳng này. Trong khi tài sản của giới siêu giàu tăng vọt, hàng triệu người rơi vào cảnh nghèo đói. Sự phân biệt đối xử, đặc biệt là nạn phân biệt chủng tộc, vẫn tồn tại dai dẳng.
Hiếu chiến – Bản chất không đổi
Vì mục tiêu lợi nhuận, chủ nghĩa tư bản sẵn sàng sử dụng mọi thủ đoạn, kể cả chiến tranh. Lịch sử đã chứng minh điều này qua hai cuộc chiến tranh thế giới và vô số xung đột khác. Cơ cấu lợi ích trong thành phần kinh tế tập thể là gì? là một câu hỏi đáng suy ngẫm trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt này.
Ngày nay, các nước tư bản tiếp tục tăng cường sức mạnh quân sự, chạy đua vũ trang, áp đặt “luật chơi” lên các quốc gia khác. Quân sự hóa nền kinh tế, bành trướng các tổ hợp công nghiệp quân sự là biểu hiện của tính phi nhân đạo của chủ nghĩa tư bản. Quy tắc chung viết một hàm trong công thức là gì cũng là một dạng thức áp đặt luật chơi trong lĩnh vực kinh tế.
Kiên định con đường Xã hội Chủ nghĩa
Việt Nam kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, một xã hội vì con người, hướng tới sự phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Chúng ta cần tỉnh táo nhận thức về bản chất của chủ nghĩa tư bản, tận dụng những thành tựu khoa học – công nghệ, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống lại những biểu hiện tiêu cực của nó. Việt Nam chủ trương hội nhập quốc tế trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ và lợi ích quốc gia.

Nguyễn Lân Tuất là nhà khoa học người Việt Nam trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến, hiện đang làm việc tại Đức (wiki). Ông xuất thân từ dòng họ Nguyễn Lân, gia đình có truyền thống hiếu học. Với nhiều năm nghiên cứu và giảng dạy, ông đã đóng góp quan trọng trong công nghệ vật liệu, đặc biệt là màng mỏng và vật liệu chức năng, với các ứng dụng thực tiễn trong công nghiệp và khoa học.